Trang chủ
Tổ văn
Thương nhớ trao nhau
Lối tỏ tình mộc mạc
Chiếc thuyền ngoài xa
Nguyễn Khuyến với chùm thơ....
Lẽ sống Đặng Thùy Trâm
 

SẮC XUÂN TÂY NGUYÊN
Lê Ngọc Chương

    Xe leo đèo chậm rãi. Cái lạnh vùng cao len vào khiến cho ai đó khẽ rùng mình kéo dài thêm tay áo. Con đường lượn vòng lẩn khuất trong ngút ngàn mây núi và lãng đãng sương đêm còn đọng lại. Núi đồi bạt ngàn một màu xanh trầm mặc bỗng vỡ oà những tấm thảm Dã quỳ vàng đang thời bung nở. Trong cái se lạnh khoảnh khắc cuối đông lại có chút gì ấm nóng bâng khuâng. Cao nguyên xanh. Cao nguyên đại ngàn hùng vĩ. Cao nguyên thâm trầm huyền thoại. Và cao nguyên thơ mộng đường hoa...


    Dã quỳ vàng (nhiều người vẫn gọi là Cúc quỳ nhưng riêng tôi lại thấy thích cái tên Dã quỳ gợi gốc tích nguyên sơ) chẳng cần ai mong đợi. Cứ đến mùa lại kiêu hãnh bung hoa giữa trùng điệp núi rừng. Dã quỳ vàng chói chang sắc nắng. Dã quỳ vàng khắc khoải một niềm khát vọng mặt trời.
    Truyền thuyết kể rằng, thuở xa xưa có nàng H'Linh xinh đẹp và dễ thương như một bông hoa rừng. Vẻ đẹp của nàng đã khiến cho bao chàng trai Êđê trong vùng ngất ngây say đắm. Cha nàng, một tù trưởng đầy quyền uy, nhiều lần khuyên nàng chọn lấy một người con trai của núi rừng để bắt chồng, nhưng nàng vẫn một mực xin cha được lấy chàng Mặt Trời. Không thể ngăn cản được khát vọng của con, cha nàng đành để nàng ra đi tìm người yêu dấu. H'Linh đi mãi đi hoài, nàng băng qua năm núi bảy đèo, nàng lội qua chín suối mười khe. Cây rừng rẽ lối dẫn đường, muôn chim ca hát tiễn chân. Nàng đến một ngôi nhà nằm trên đỉnh cao nhất non Tây, gặp mẹ chàng Mặt Trời và thổ lộ lòng mình. Cảm mến tấm lòng của cô gái xinh đẹp, mẹ chàng Mặt Trời đồng ý cho nàng lấy con trai mình làm chồng, nhưng đổi lại, cả đời nàng không được thấy mặt chồng, nếu không hậu quả sẽ khôn lường. H'Linh sống hạnh phúc cùng chàng Mặt Trời nhưng vẫn luôn khao khát được một lần nhìn thấy mặt chồng. Một hôm, không ngăn được trí tò mò, nàng thức dậy lúc nửa đêm khẽ vén tấm màn mây che mặt chồng. Trước mặt nàng là một chàng Mặt Trời khôi ngô tuấn tú với một khuôn mặt thật rạng rỡ. Nàng say sưa ngắm nhìn mà không biết rằng trời đã sang đêm. Chàng Mặt Trời bừng tỉnh giấc, ánh sáng lan toả khắp nơi. Ánh sáng chiếu vào người nàng khiến nàng chảy tan ra thành nước. H'Linh bừng tỉnh nhưng tất cả đã muộn. Nàng giơ tay vẫy về phía chồng như muốn níu giữ nhưng không kịp nữa rồi. Người nàng tan chảy thành dòng thác Đray H'Linh. Đôi tay nàng cháy rực hoá thành những cánh hoa luôn hướng về phía chàng Mặt Trời vẫy gọi. Người Êđê nói rằng vì thương nhớ Mặt Trời nên dòng nước từ con thác Đray H'Linh tạo thành dòng sông Sêrêpok chảy quanh quẩn giữa núi rừng rồi vẫn ngược về Tây, còn đôi tay nàng hoá thành những bông hoa nở rộ đầu đông không nguôi hướng về Mặt Trời, nhất là những khi chàng bị che khuất bởi làn sương mù dày đặc. Từ đó, cứ mỗi độ đông về, Dã quỳ vàng lại trải dài trên khắp mảnh đất cao nguyên, dọc những con đường đất đỏ bazan, như một niềm khát khao trông đợi đến nao lòng.


    Dọc đường Tây Nguyên, từ dãy Ngọc Linh cho đến đỉnh Hàm Rồng, từ ngọn Chư Yang Sin đến độ cao Lang-Biang lẫn trong sương trắng, đâu cũng thấp thoáng dáng thông thẳng tắp. Loài cây lá kim của những miền ôn đới xa xôi dường như chỉ chọn đất này để sống, và cây thông xanh cũng chỉ chọn độ Thu hết Đông về để phô bày vẻ đẹp. Lúc này, cây thông bắt đầu tạo hình cho những búp xuân nõn nà. Noãn thông dài chừng gang tay, màu trắng xanh như lá chuối non, đầu những búp noãn đó lại lại toả ra những sợi tua màu hồng mảnh như tơ rũ xuống. Đến mùa ra noãn, cả một rừng thông như đồng loạt trổ bông đón chút nắng hiếm hoi cuối mùa.


    Ngồi trên xe chạy giữa những cánh rừng thông, thả ánh mắt lơ đãng nhìn ra hai bên đường, trong đầu tôi chợt vang lên giai điệu mượt mà: "Mùa thu mưa bay cho tay mềm... Ngàn cây thắp nến lên hai hàng...". Ồ! phải vậy chăng, nhạc sĩ họ Trịnh đang nghĩ về những chiếc noãn thông óng ả đấy mà? Những noãn thông trong con mắt nhạc sĩ - thi sĩ tài hoa tinh tế đã thành những ngọn nến thắp lửa tình yêu dịu nhẹ đầu đời... Thật không còn từ nào đúng hơn, hay hơn mà lại trữ tình hơn thế!


    Đến cao nguyên vào lúc sắc Xuân đang về, ta lại có dịp ngắm những trảng rừng cà phê trăm hoa đua nở. Trước giờ tôi nghe người ta nói nhiều về cây cà phê mỗi khi nhắc đến Tây Nguyên. Và nói về cây cà phê cũng chỉ thấy nói đến quả cà phê vì nó là những hạt vàng cứu đói và kích thích phát triển nền kinh tế các tỉnh trong vùng. Hạt cà phê từ Gia Lại, ĐăkLăk đã viễn du đến tận châu  Âu, Bắc Mỹ xa xôi. Vậy mà có mấy ai một lần chiêm ngưỡng ngọn nguồn nảy nở cho thứ quả ngọt đó. Bạn hãy thử một lần đạp xe trên con đường đất đỏ, giữa những cánh rừng cà phê vào mùa hoa nở để cảm nhận cái huyền ảo của đêm trăng. Những bông cà phê trắng muốt ken dày kết thành tấm áo choàng bao phủ những ngọn đồi tạo nên dáng vẻ một cao nguyên ấm áp, êm đềm, thơ mộng. Và hương cà phê nồng nàn. Và đất trời chuếnh choáng men say...


    Tây Nguyên Xuân lại đang về với tấm áo choàng dệt trăm sắc hoa. Những loài hoa không tên và có tên. Những loài hoa của gió núi mây ngàn. Từ cụm Trinh nữ e ấp bên đường đến những giọt Muồng vàng đung  đưa theo gió. Từ những đóa Tường vi dịu dàng nấp sau bờ cỏ đến những cành Lan tím đỏ rói ngời. Tất cả như đều đang vẫy gọi Nàng Xuân. Mà Nàng Xuân tính thường đỏng đảnh, nên Nàng chỉ thực sự đến khi trên tay chớm nở "một nhành xuân" - "Nhất Chi Mai"!
Vậy nên, khi Xuân đến, mọi người, mọi nhà đều muốn có một nhành Mai. Những năm gần đây cái thú chơi Mai chơi Lan đang mùa nở rộ và phát triển rộng khắp. Lan từ Đà Lạt, Lan từ Thái Lan với đủ các loại tên gọi mĩ miều. Mai bon-sai được chăm chút và kiến tạo thế dáng đáp ứng theo thị hiếu sở nguyện từng người. Nhưng cái thú chơi hoa đôi khi lại bắt con người ta phải tìm kiếm "của độc" cho riêmg mình. Một nhánh lan rừng nguyên sơ và một cành gõ tươi cùng "gắn bó keo sơn" đi từ trong rừng ra luôn khiến cho bao giò lan được dưỡng nuôi trong chậu sành, vỏ dừa, than củi, chất kích thích... phải nghiêng mình thán phục. Một cành mai núi sinh nở từ sương đêm, từ đồi cằn đất sỏi, trớ trêu thay, lại tự thấy mình không một chút gì xấu hổ để có thể kiêu hãnh trước những bon-sai mai vặn, xoắn, uốn, treo... Thế mới biết sự sành điệu của con người không phải lúc nào cũng lấn lướt cái tự nhiên giản dị đến thô mộc.


    Tây Nguyên - mảnh đất một thời bị coi là chốn rừng thiêng nước độc - bây giờ đã là nơi đất lành chim đậu. Có người nói rằng Tây Nguyên giờ đây là nơi gặp gỡ hội tụ những "hoa của đất" từ 64 tỉnh thành trong cả nước. Tôi ngờ rằng đó chỉ là một cách nói. Nhưng điều này là có thật, người đến từ nhiều vùng đất miền quê khác nhau đã mang đến cho Tây Nguyên sự đa dạng, phong phú và giàu có sắc màu văn hoá vùng miền.


    Đến với Tây Nguyên Xuân, bạn sẽ tin lời tôi nói. Nếu bạn chưa có dịp...? Cũng chẳng hề gì...Chỉ cần bạn yêu Tây Nguyên là trong tâm hồn bạn đã có một "vườn thơm ngát" những sắc hoa xuân ở đây, như một ý thơ Xuân Diệu: "Từ lúc yêu nhau hoa nở mãi/ Trong vườn thơm ngát của hồn tôi...". Tây Nguyên Xuân - Tây Nguyên Hoa - Tình yêu Tây Nguyên đã khiến tôi bừng nghiệm một điều thật giản dị mà "sâu chót vót" (chữ Huy Cận) một đời người: Hạnh phúc không ở đâu xa. Hạnh phúc hằng ở quanh ta!...

(Bài đã đăng ở Báo Gia Lai số Xuân 2007 dưới bút danh Mai Lê Chương).